Warunki powodzenia reform

Analiza cech decydujących o odrębności instytucji wyższego wykształcenia, jak również przykłady innowacji opartych na inicjatywach pochodzących z zewnątrz, skłania wielu autorów do twierdzenia, że nadzieje na sukces daje zbieżność nowej idei z istniejącymi w środowisku akademickim standardami w sferze wartości i dominujących opinii. Dotyczy to zwłaszcza całościowych, strukturalnych reform systemu. Przykład British Open University przemawia na korzyść tej tezy. Wprowadzenie nowej instytucji do brytyjskiego systemu studiów wyższych okazało się możliwe dzięki temu, że w nowych materiałach kursowych wykorzystano jakościowe standardy uniwersytetów tradycyjnych (Becher, Kogan 1980).

Drugi, istotny z punktu widzenia szansy na powodzenie reform czynnik, to relatywnie odczuwane korzyści, które wynikałyby z ewentualnego wdrożenia nowej idei. Reakcje każdej jednostki czy grupy opierają się bowiem na subiektywnej interpretacji własnego interesu, dostrzeganego w kontekście zmiany. Ten zaś jest bardziej przekonujący, gdy zmiany obejmują jeden z aspektów działalności szkoły, podczas gdy pozostałe opierają się na dotychczasowych zasadach (Vught 1989).

W środowisku akademickim popularny jest jednakże pogląd, iż najpewniejszym warunkiem powodzenia innowacji edukacyjnych jest odejście od strategii centralnego zarządzania na rzecz samoregułacji. Nowa strategia, której koncepcja pojawiła się w połowie lat osiemdziesiątych, poprzez powrót do autonomii uczelni, a tym samym relokację władzy do wewnątrz systemu, ma umożliwić uczelniom łatwiejsze antycypowanie zmieniających się potrzeb społecznych.

Pierwsze oznaki odchodzenia od centralnego planowania i kontroli są niejednoznaczne. Co prawda, stosowany w niektórych krajach mechanizm a priori evaluation może świadczyć o odchodzeniu rządów od ingerencji w sprawy szczegółowe na rzecz przestrzegania realizacji generalnych celów edukacji, jednak przykłady wykorzystywania ocen świadczą, iż „gotowość do odwrotu” rządów większości krajów Europy Zachodniej odnosi się do bardzo wąskiego zakresu aktywności uczelni. W wielu krajach decyzje programowe – pośrednio bądź bezpośrednio – wciąż pozostają w gestii rządów: można ponadto znaleźć przykłady wykorzystywania ewaluacji do rozdziału środków finansowych.

Skutki przechodzenia od rządowej strategii i racjonalnego planowania do strategii samoregułacji – jako środka sprzyjającego wyzwalaniu innowacyjności wewnętrznej systemu edukacji – mają zatem szansę ujawnić się dopiero w dalszej perspektywie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>