Uwagi terminologiczne

Wszystkie wymienione tu okoliczności rozwoju szkolnictwa amerykańskiego oraz jego cechy decydują o różnicach między amerykańskimi a polskimi uczelniami wyższymi. Różnice te są na tyle istotne, że, jak już zauważyłam, mogą wręcz wpływać na odmienną ocenę tego samego zjawiska z amerykańskiego i polskiego punktu widzenia. Interesujący jest dla naszych rozważań pogląd na kwestię autonomii uczelni. Amerykanie twierdzą, iż ich uczelnie cieszą się większą autonomią, aniżeli uniwersytety europejskie (Ben-David 1972: Kerr 1990). Polacy, jako przedstawiciele europejskiej tradycji myślenia o autonomii, są natomiast skłonni twierdzić coś wręcz przeciwnego (Bocheński 1992).

Można postawić pytanie, czy wprowadzone w Polsce w 1990 roku zmiany przepisów prawnych regulujących funkcjonowanie szkól wyższych, a więc ustawy o szkolnictwie wyższym oraz o stopniach i tytule, a także ustawa o powołaniu KBN z 1991 roku, regulująca zasady finansowania badań – prowadzą łącznie do wzrostu autonomii w tradycyjnym europejskim rozumieniu tego słowa, czy raczej do niezależności uczelni w rozumieniu amerykańskim? Jakie są z tego punktu widzenia konsekwencje reform?

Kerr (Jabłecka 1979) opisując różne elementy sytuacji uczelni w USA posługuje się czterema wymiarami decydującymi o mniejszej lub większej ich niezależności. Są to:

– własność uczelni (prywatna lub państwowa),

– typ kontroli (zewnętrzna, wewnętrzna, przez kogo i dla jakich celów stosowana),

– źródła finansowania (państwowe czy prywatne),

– mechanizmy finansowania (fundusze publiczne traktowane jak publiczne lub jako prywatne, środki prywatne traktowane jak prywatne lub państwowe).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>