Tony Becher i jego typy kultur

Ważną pozycję w dyskusji na temat odmienności kultur występujących w społeczności akademickiej stanowiła wydana w 1959 r. książka Charlesa P. Snowa Two Cultures and the Scientific Revolution. Autor twierdzi w niej, że dziedziny humanistyczne i dziedziny nauk ścisłych stanowią dwie nie przenikające się kultury. Humaniści nie są ciekawi świata fizycznego, a nawet odrzucają wiedzę dotyczącą największych współczesnych odkryć i osiągnięć nauki. Uważają, iż nie są one częścią kultury, a tym samym nie znajdują się w polu ich zainteresowań. Badacze nauk ścisłych natomiast przejawiają brak zainteresowania światem sztuki, z jednym wyjątkiem – muzyki. Zamkniętość tych dwóch kultur w stosunku do siebie doprowadziła – zdaniem Snowa – do „wyjałowienia”. Pod wpływem wspomnianej książki rozgorzała dyskusja na temat wielości lub jedności kultury akademickiej. Ukazały się liczne wypowiedzi i przeprowadzono wiele badań na ten temat (Richmond 1963: Ofierska 1965: Davenport 1970: Kądzielska 1970). Studia te zgromadziły sporo argumentów na rzecz obu tez, ale naturalnie nie przyniosły definitywnego rozstrzygnięcia problemu. Tony Becher wyróżnia aż cztery typy kultur związane z grupami dyscyplin wiedzy i przypisuje im następujące cechy:

– Nauki czyste (pure science): rywalizacja, nastawienie na osiąganie celu, wysoki wskaźnik publikacji, poczucie wspólnoty grupowej, częste kontakty, dobra organizacja w celu prezentacji obrony interesów grupowych.

– Humanistyka: indywidualizm, pluralizm, luźne związki między przedstawicielami danej dyscypliny, niski wskaźnik publikacji, nastawienie na jednostkę.

– Nauki stosowane (technika i technologie): przedsiębiorczość, kosmopolityzm, dominacja wartości zawodowych, patenty zamiast publikacji, nastawienie na pełnienie roli.

– Nauki społeczne (stosowane): nastawienie na zewnątrz, niepewność statusu, dominacja mód intelektualnych, wskaźnik publikacji ograniczany przez działalność konsultacyjną, nastawienie na władzę (power oriented) (Becher 1987, s. 289).

Przedstawiciele stanowiska umiarkowanego w sprawie istnienia wspólnej kultury akademickiej głoszą, iż w przypadku gdy kultura instytucji jest silna I spójna, może przezwyciężyć partykularyzmy grupowe. Charakteryzuje ją przeważnie zbiorowe przekonanie o unikato- wości instytucji, swoistości będącej wynikiem wysiłków kolejnych pokoleń naukowców (Clark 1972). Silna kultura występuje przede wszystkim w uczelniach starszych, mniejszych, które wyszły zwycięsko z walki o przetrwanie i pozycję (Clark 1983: Masland 1985).

Badania wykazują, iż istnieje wiele typów zawodu pracownika akademickiego kształtujących się w wyniku fragmentaryzacji i specjalizacji, w zależności od rodzaju uczelni oraz od kraju. Ale w tych wielu „widoczne są cechy jednego” (Clark 1987, s. 397). Istnieją bowiem elementy łączące pracowników akademickich: zaangażowanie w wykonywany zawód, posiadanie mandatu do poszukiwania prawdy, pewne wspólne cechy wykonywanej pracy oraz świadomość wspólnotowa.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>