System szkolnictwa wyższego – stan i kierunki zmian

Szkolnictwo wyższe w naszym kraju zostało dość szybko poddane procesowi umaso- wienia. Jak już sygnalizowano wcześniej, sprzyjała temu, z jednej strony, rezygnacja z centralnego określania limitów przyjęć i przyznanie uczelniom – w drodze ustawy – prawa do prowadzenia własnej polityki w tym zakresie, z drugiej zaś strony – polityka edukacyjna państwa wiązania rozdziału środków finansowych z liczbą kształconych studentów. W rezultacie w 1993 r. liczba studentów przyjętych na I rok wzrosła w porównaniu z rokiem 1990 dwukrotnie, a z rokiem 1985 – prawie trzykrotnie. Procesowi temu towarzyszy stałe obniżanie się udziału w budżecie państwa nakładów na szkolnictwo wyższe. W latach 1990-1993 wydatki bieżące budżetu państwa przypadające na jednego studenta zmniejszyły się realnie o 57,5%. Obniża się także przeciętne miesięczne wynagrodzenie nauczycieli akademickich w relacji do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (Edukacja… 1995). Zmniejszające się dotacje budżetowe uzupełniane są przez uczelnie opłatami za niektóre rodzaje studiów, przede wszystkim zaocznych, wieczorowych i eksternistycznych10

Sytuacja finansowa uczelni utrudnia realizację proreformatorskiej działalności części nauczycieli akademickich. W dyskusjach środowiskowych często zwraca się uwagę, że w związku z istniejącymi ograniczeniami finansowymi rośnie niebezpieczeństwo przeniesienia zainteresowania kadry doskonaleniem procesu kształcenia na inne sfery działalności11.

Obok szkół państwowych dynamicznie rozrasta się nowo powstały sektor uczelni niepaństwowych. Od 1991 r., kiedy zarejestrowano pierwszą w powojennej Polsce niepaństwową szkołę wyższą, powstało ich już ok. 60, a kolejne czekają na rejestrację12 Większość tych szkół realizuje 3-letnie programy kształcenia na poziomie licencjatu (tylko kilka ma prawo prowadzenia studiów magisterskich).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>