System szkolnictwa wyższego i model zarządzania uczelnią

Wizytatorzy podkreślili, że reformując instytucje szkolnictwa wyższego poprzez ustawy uchwalone w latach 1990-1991 Polska wprowadzała raczej „zasady jednorodności niż zróżnicowania”. Istniejący w obecnej Ustawie o szkolnictwie wyższym podział na uczelnie o większym i mniejszym stopniu autonomii nie różnicuje szkół wyższych ani pod względem celów i profili kształcenia, ani pod względem roli i charakteru badań. Podobieństwo uczelni wyraża się w „identycznym sposobie zarządzania”. Władza rektorów oraz dziekanów jest ograniczona, a skład liczbowy ciał kolegialnych komplikuje i opóźnia proces podejmowania decyzji. Wizytatorzy stawiają zatem pytanie: „Czy ograniczenie władzy podejmowania decyzji przez rząd jest dostatecznie równoważone przez samorząd uczelni, przez umiejętności zarządzania pracowników [uczelni], czy też, tak jak w innych krajach, wybór autonomii będzie prowadzić do odejścia od prowadzenia uczelni przez zarząd profesorów oraz do skromniejszych zasad zarządzania i zawodowej administracji?”.

Tak postawiony problem stanowił jeden z podstawowych tematów dyskusji w toku egzaminu, powrócono do niego także w wypowiedziach polskich obserwatorów spotkania. Egzaminatorzy podnosili kwestię – ich zdaniem nie do końca przemyślanej, a nawet nadmiernej – autonomii szkół wyższych. Ustawa z roku 1990, koncentrując się na relacji państwo – szkoły wyższe, przyznała uczelniom autonomię w zakresie badań i kształcenia. Nie stworzyła natomiast spójnego systemu szkolnictwa wyższego. Odpowiedzialność za to szkolnictwo ciągle spoczywa na kilku resortach, co nie daje możliwości prowadzenia jednolitej polityki edukacyjnej, m.in. rozwijania studiów i badań interdyscyplinarnych, tworzenia instytucji o bardziej wszechstronnym charakterze. Równocześnie autonomia uczelni stanowi nie tylko przywilej, ale także istotne wyzwanie dla szkół, wymaga bowiem odpowiedzialności, nakłada nowe obowiązki. Tymczasem w dużych uczelniach pogłębia się proces przekazywania decyzji na poziom wydziałów, co powoduje nadmierne rozczłonkowanie systemu szkolnictwa wyższego.

Autonomia i nadmiernie rozbudowana samorządność stoją także na przeszkodzie w rozwijaniu kontaktów zewnętrznych uczelni. Wizytatorzy uważają, że konieczne jest „wzmocnienie ogniw łączących uczelnie ze społeczeństwem: aby to osiągnąć, należy wprowadzić reprezentantów innych dziedzin spoza uczelni do zarządów szkół wyższych”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>