Społeczny aspekt reform

Wątek społecznej równości w dostępie do wyższego wykształcenia istnieje w zasadzie w każdym z projektów systemowych reform studiów wyższych. W niektórych krajach stanowił on jednak podstawę dokonywanych zmian. Polski system punktowej preferencji wybranych grup kandydatów na studia mieści się wśród przykładów ilustrujących ten drugi kierunek. W omówieniach efektów reform rozpoczętych w latach sześćdziesiątych, nasze doświadczenia posłużyły jako jeden z dziewięciu przykładów „wielkich i niespełnionych oczekiwań” (Cerych, Sabatier 1986).

Co prawda, w latach osiemdziesiątych zrezygnowano z przyznawania dodatkowych punktów z tytułu pochodzenia społecznego na egzaminie wstępnym na wyższe studia, system premiowania (np. za pracę przed studiami, za zasadniczą służbę wojskową) utrzymywał się jednak jeszcze jakiś czas. Co więcej, mechanizmy, które procedura preferencji wywołała, funkcjonują do dziś.

Na podjęcie działań zmierzających do wyrównywania szans edukacyjnych na poziomie wyższym wpłynęło m.in. systematyczne zwiększanie się w latach 1960-1967 wśród studentów reprezentacji środowiska inteligenckiego w stosunku do młodzieży pochodzenia robotniczego i chłopskiego (Osiński 1977). Mimo iż wiadomo było, że faktyczne powody tego stanu są niezależne od instytucji wyższego wykształcenia’4, stosują preferencję punktową młodzieży niedoreprezentowanej, wskazano na egzamin wstępny jako na zasadniczy próg społecznej selekcji. Wprowadzano ją stopniowo: w latach 1965-1966 kandydaci na studia wywodzący się z rodzin chłopskich i robotniczych mogli

Edukacyjne losy rozstrzygają się na przejściu między szkolą podstawową a średnią. Wybór średniej szkoły zawodowej automatycznie wyklucza z dalszej gry o dyplom uczelni wyższej poważny odsetek maturzystów każdego rocznika. Z drugiej strony, zachętą do nauki w szkołach zawodowych była polityka stypendialna państwa, polegająca na finansowym premiowaniu uczniów tych szkół. W ten sposób poza liceum ogólnokształcącym, ukierunkowanym na przygotowanie pod kątem wymagań na egzaminie wstępnym, lokowała się młodzież gorzej sytuowana, z rodzin o niższych aspiracjach edukacyjnych. uzyskać dodatkowo od jednego do trzech punktów’. Wpłvw tych dodatkowych punktów na wynik postępowania kwalifikacyjnego był raczej niewielki. Już jednak w roku akademickim 1968/1969 zastosowana została silna, pięciopunktowa preferencja, będąca w odczuciu społecznym wyrazem sankcji wymierzonych przeciw środowisku inteligenckiemu w związku z wydarzeniami marcowymi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>