Problemy związane z działaniami na rzecz dywersyfikacji studiów

Nietrudno zauważyć, że w zapoczątkowanym w latach sześćdziesiątych wielkim ruchu reformatorskim w krajach Europy Zachodniej główna batalia toczyła się o uniwersytety, tradycyjnie trzymające się klasycznych wzorców kształcenia akademickiego i zachowujące w pozostałych sferach aktywności rozległą autonomię. Próby ukierunkowania ich działalności edukacyjnej na potrzeby społeczne, zwłaszcza rynku pracy, musiałyby oznaczać poważne ograniczenia dotychczasowych uprawnień. Wyrazem dążeń w tym kierunku stała się postępująca do połowy lat osiemdziesiątych centralizacja zarządzania edukacją w tych krajach – racjonalne planowanie i kontrola, które objęły WT zasadzie wszystkie dziedziny funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego: od zasad przyjęć na studia, akredytacji kursów, finansowania preferowanych kierunków’ badań, aż do polityki kadrowej. Instrumentem skutecznie w tym celu wykorzystywanym przez rządy był przydział środków na popierane kierunki pracy uczelni2.

Problemy związane z działaniami na rzecz dywersyfikacji studiów, mającymi swój początek przed blisko trzydziestoma laty i kontynuowanymi z różnym powodzeniem do dziś, przedstawimy na przykładach Francji i dawnej Republiki Federalnej Niemiec. Ze względu na stosunkowo szeroką popularyzację w naszej literaturze generalnych założeń reform systemów edukacyjnych w tych krajach (Szarras 1987: 1992: Kupisiewicz 1978: 1989), możemy ograniczyć się do wybranych aspektów tego szerokiego zagadnienia, eksponując wątek społecznych reakcji na projektowane formy poszerzenia edukacyjnej oferty poprzez różnicowanie poziomu wykształcenia ponadśred- niego. Problem ten wydaje się być szczególnie aktualny w kontekście dokonujących się u nas prób restrukturyzacji systemu szkolnictwa wyższego.

Sposób podejścia do problemu wyrównywania szans edukacyjnych młodzieży, zróżnicowanej pod względem społecznego statusu i terytorialnej dostępności instytucji wyższego wykształcenia można najpełniej prześledzić na przykładzie Szwecji. Kompleksowy charakter reformy edukacji w tym kraju, a także kontrowersyjność ocen jej efektów rozpatrywanych w aspekcie jakościowym, uzasadniają szersze i odrębne omówienie tego przykładu. Do ilustracji nurtu reformatorskich ruchów lat sześćdziesiątych, skoncentrowanych na celach społecznych, posłuży realizacja polskiego projektu przyjęć na studia, opartego na punktowej preferencji młodzieży pochodzenia robotniczego i chłopskiego. I choć od zasady preferencji odstąpiono już w połowie lat osiemdziesiątych, to jednak skutki społeczne wywołane przez nią istnieją do dziś.

Niemieckie uniwersytety a problem „orientacji praktycznej” w kształceniu

Niewątpliwy wpływ na podważenie stylu funkcjonowania tradycyjnych niemieckich uniwersytetów, działających w oparciu o historycznie uwarunkowane prawo do pełnej autonomii (Mommsen 1980), miała fala protestów studenckich 1967 roku Humboldtowski uniwersytet, funkcjonujący zgodnie z zasadą jedności nauki i dydaktyki, został poddany krytyce zarówno ze

Warto przypomnieć, że zapowiadany proces zmian w kierunku strategii samoregulacji i oceny jakości pracy szkól wyższych przebiega dość wolno. strony studentów, jak też różnych reformatorów, nie wyłączając społecznych instytucji zainteresowanych wynikami pracy tych uczelni.

Spór o udział studentów i młodszych pracowników naukowych we władzach akademickich przebiegał z różnym natężeniem w poszczególnych landach5, odzwierciedlając układ sił politycznych i preferencje rządzących partii. Doraźne rozszerzenie udziału studentów we władzach zostało z czasem ograniczone, a realny skutek przemian zapoczątkowanych w latach sześćdziesiątych – wzmocnienie władzy rządów krajowych w stosunku do szkolnictwa wyższego – można śledzić na przykładzie wyraźnego uzależnienia uczelni od decyzji rządowych nawet w takich sprawach, jak procedura przyjęć na studia, programy kształcenia, polityka kadrowa itp. Ustawodawstwo landowe doprowadziło także do podważenia tradycyjnej struktury uczelni: dawne wielkie wydziały zostały zastąpione przez oddziały odpowiadające kierunkom studiów.

Zmiany, jakie w szkolnictwie wyższym rozpoczęły wydarzenia z 1967 roku, istotnie zaważyły na obecnej strukturze wewnętrznej uniwersytetów oraz na systemie ich zarządzania. Rezultatem zakwestionowania podstawowych uprawnień tych uczelni – tradycyjnej autonomii – miało być rozszerzenie funkcji uniwersytetów o zadania przybliżające kształcenie do społecznych potrzeb, zarówno w sensie dostępności studiów uniwersyteckich, jak i w sensie jakości wykształcenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>