Obraz życia uczelni

Dystans między nauczycielami a studentami tworzył się tam, gdzie zdaniem studentów mało było pracowników dydaktycznych zasługujących na szczególne uznanie i szacunek – być może był on efektem niskich kwalifikacji lub braku autentycznego autorytetu.

więcej

Sytuacja wyjściowa i założenia programu zmian

Wyższe szkolnictwo ekonomiczne w Polsce było i jest nadal źle przystosowane do kształcenia kadr dla potrzeb gospodarki rynkowej. Sprawa ta opisana została m.in. w raporcie przedstawionym w 1990 roku1.

więcej

Powody podjęcia pracy na uczelni

W badaniach przeprowadzonych w latach 1984 i 19931 zadaliśmy respondentom to samo pytanie dotyczące powodów podjęcia pracy na uczelni. W niniejszym tekście głównym źródłem danych empirycznych są badania przeprowadzone w 1993 r. na reprezentatywnej próbie pracowników naukowo-dydaktycznych uniwersytetów, politechnik i wyższych szkół pedagogicznych, liczącej 1650 osób, lecz w przypadkach teoretycznie uzasadnionych i metodologicznie możliwych dokonano porównań z badaniami wcześniejszymi.-zrealizowanymi w 1984 r na podobnej (choć nie identycznej) próbie liczącej 1179 osób.

więcej

Jakość i skuteczność kształcenia

Wizytatorzy położyli nacisk na dwa zagadnienia: reformę programów kształcenia w szkolnictwie podstawowym i średnim oraz jakość kształcenia i jej ocenę. Eksperci OECD są zdania, że tak w zakresie kształcenia ogólnego, jak i zawodowego znacznie więcej uwagi powinno się poświęcić sprawie programów. Istotną częścią przemian programowych jest przygotowanie nowych podręczników. Rola państwa w tej dziedzinie powinna polegać na określeniu jednoznacznych wymogów i kryteriów oceny oraz na stworzeniu warunków i reguł działania rynku podręczników. W tworzeniu programów ważna rola przypada szkole. Eksperci proponują „dwupoziomowy system regulacji programów szkolnych – przy którym rząd określa tylko podstawowe elementy ogólnego, krajowego programu szkolnego, a szkoły opracowują zakres podstawowych umiejętności i wiedzy”. Równocześnie wizytatorzy podkreślili konieczność stworzenia systemu kontroli i oceny programów oraz ich realizacji w szkołach. System powinien być kompleksowy i składać się z wielu elementów oceny zewnętrznej oraz samooceny na wszystkich szczeblach edukacji. Przedstawiono konkretne propozycje rozwiązań:

więcej

Wprowadzenie systemu recenzowania jakości na dwóch poziomach

Wprowadzony system recenzowania jakości powinien być postrzegany przez nauczycieli akademickich jako przyjazny, służący doskonaleniu procesu kształcenia, a niejako system działający za pomocą kar i nagród.

więcej

Wskaźnik jakości pracy nauczycieli akademickich

W celu zilustrowania, jakie czynniki poddawano pod osąd studentów, podajemy zestawienie obejmujące grupy pytań dotyczących tych samych lub zbliżonych problemów (tabeia

więcej

Warunki powodzenia reform

Analiza cech decydujących o odrębności instytucji wyższego wykształcenia, jak również przykłady innowacji opartych na inicjatywach pochodzących z zewnątrz, skłania wielu autorów do twierdzenia, że nadzieje na sukces daje zbieżność nowej idei z istniejącymi w środowisku akademickim standardami w sferze wartości i dominujących opinii. Dotyczy to zwłaszcza całościowych, strukturalnych reform systemu. Przykład British Open University przemawia na korzyść tej tezy. Wprowadzenie nowej instytucji do brytyjskiego systemu studiów wyższych okazało się możliwe dzięki temu, że w nowych materiałach kursowych wykorzystano jakościowe standardy uniwersytetów tradycyjnych (Becher, Kogan 1980).

więcej

Recenzowanie jakości w szkolnictwie wyższym

Debaty nad szkolnictwem wyższym koncentrują się w ostatnich latach wokół pojęć: quality (jakość) – improvement (doskonalenie) – accountability (rozliczanie) – assurance (zapewnianie) – contro! (kontrola). Charakterystyczne w tych dyskusjach jest to, że w najbliższym sąsiedztwie „quality” występuje często „value for money’’, a zdarza się również, że między tymi określeniami stawiany jest znak równości. W większości krajów europejskich ograniczeniom budżetowym towarzyszą naciski na efektywniejsze wykorzystywanie środków publicznych. Szkolnictwo wyższe staje wobec konieczności społecznej legitymizacji środków przyznawanych z budżetu państwa, oszacowywania jakości tego co robi.

więcej

Rada Główna Szkolnictwa Wyższego

W regulacjach ustawowych występuje jeden zapis bezpośrednio nawiązujący do oceny jakości kształcenia. Jest nim art. 104 Ustawy o szkolnictwie wyższym, który informuje, iż wszyscy nauczyciele akademiccy podlegają okresowej ocenie, stosownie do zakresu obowiązków. Do obowiązków tych, jako jeden ze składników, wchodzi kształcenie studentów oraz innych uczestników studiów i kursów prowadzonych przez uczelnię. Podstawowe kryteria oceny i tryb okresowego oceniania nauczycieli akademickich określa statut uczelni.

więcej

Sposób posługiwania się mikroanalizą w socjologii

Drugi sposób posługiwania się mikroanalizą w socjologii ma na względzie zakres badań związany ze stosowanymi technikami badawczymi. Na przykład, badania etnograficzne wymagają od badacza, by ograniczył zarówno liczbę badanych, jak i sytuacji, w jakich badani się znajdują. Uzyskuje się wtedy dane, które pozwalają na gruntowne rozpoznanie osób badanych i sytuacji, ale które ograniczają możliwość uogólnienia rezultatów. Odpowiednio, sondaże prowadzone na dużą skalę są najlepszym przykładem badań typu makro.

więcej

Motywy zatrudnienia się na uczelni

W trzech badanych typach uczelni w wielu kwestiach występuje wyraźna różnica opinii między dwiema grupami pracowników akademickich, tj. asystentami i adiunktami – z jednej strony oraz profesorami (uczelnianymi i tytularnymi) – z drugiej. W większości przypadków zgłaszane odpowiedzi przybierają formę continuum rosnącego lub malejącego: od asystenta do profesora tytularnego, ale zazwyczaj różnice w wielkościach wskaźników procentowych wewnątrz tych dwóch grup (młodszych lub starszych stopniem pracowników akademickich) są mniejsze niż między grupami.

więcej

Stopień decentralizacji w administrowaniu szkolnictwem

W administrowaniu szkolnictwem podstawowym i średnim jednym z najistotniejszych problemów jest stopień decentralizacji. W sterowaniu szkolnictwem wyższym takim problemem jest zakres autonomii uczelni. Jakie powinny być granice tej autonomii? Jak skutecznie wspierać reformowanie, kiedy na wiele zmian muszą wyrazić zgodę samorządy uczelniane różnych szczebli, z natury rzeczy nieskore do wprowadzania zmian mogących zagrozić ich Interesom? Jak uczynić z uczelni autonomicznych, kierujących się niekiedy nadmiernie własnym interesem, system współdziałających ze sobą elementów? Jak sprawić, by funkcje regulacyjne, należące dotąd do administracji centralnej, przejęli partnerzy z otoczenia szkoły (reprezentanci pracodawców, stowarzyszeń zawodowych itp.), których na razie nie ma, nie są dostatecznie zorganizowani lub nie przejawiają takich zainteresowań? Jak z finansowania (niemal jedynego instrumentu polityki edukacyjnej pozostającego w gestii centrum) uczynić sprawniejsze narzędzie podnoszenia jakości badań i kształcenia?

więcej