Ocena jakości w szkolnictwie wyższym – model francuski

W szkolnictwie wyższym krajów OECD zaszły w ciągu ostatnich 15 lat głębokie zmiany. Można wyodrębnić cztery charakterystyczne cechy tej ewolucji:

– Proces demokratyzacji, który sprawia, że dla szkolnictwa wyższego coraz większej wagi nabiera wskaźnik liczby przyjęć na studia, mierzony udziałem studentów w ogólnej liczbie młodzieży danej grupy wiekowej.

– Rozwój techniki, powodujący wzrost zapotrzebowania na kadry najwyżej kwalifikowane ze strony różnych działów gospodarki (przede wszystkim sektora usług).

– Zróżnicowanie – w odpowiedzi na zwiększenie liczby studentów i popytu na dyplomy – oferty szkolnictwa wyższego oraz towarzysząca temu tendencja do wzrostu autonomii szkół wyższych.

– Zainteresowanie oceną jakości (ewaluacją) szkół wyższych, wynikające zarówno z konieczności rozliczania kosztów, jak i z potrzeby doskonalenia kształcenia. Dlatego też pojęcie jakości jest najistotniejszym tematem obecnych debat nad szkolnictwem wyższym.

Można postawić pytanie, czy ten kierunek zmian utrzyma się po roku 2000, czy też już wcześniej nastąpi stabilizacja. Odpowiedź może być tylko jedna: podstawowe wybory są jeszcze przed nami, przy czym nie da się przecenić znaczenia wyzwań, na które społeczeństwo i rządy muszą odpowiedzieć. Pogłębionej refleksji wymagają przede wszystkim następujące kwestie:

– 1. Stosunki między społeczeństwem, państwem i systemem szkolnictwa wyższego, istotne zwłaszcza na Starym Kontynencie, gdy uwzględnimy fakt, że struktura wspólnej Europy przekracza już ramy „dwunastki”. Przede wszystkim należy odpowiedzieć na dwa pytania:

– Czy państwo ma nadal finansować w 90% wydatki (brutto) na szkolnictwo wyższe?

– W jaki sposób podzielić nakłady na szkolnictwo wyższe między instytucje centralne a społeczności lokalne?

– 2. Stosunki międzynarodowe, które w omawianych warunkach będą odgrywały główną rolę. Chodzi zarówno o współpracę, jak i o konkurencję, które staną się podstawowymi terminami. Powstaje pytanie: W jaki sposób zachować i realizować narodowe cele oraz wartości wobec prób podziału i konfliktów, które powstaną między nami i innymi krajami – naszymi przyjaciółmi, ale i konkurentami?

– 3. Równowaga między zatrudnieniem i kształceniem, stosunki między szkołami wyższymi a pracodawcami. Należy się zastanowić nad całym systemem orientacji zawodowej w szkolnictwie wyższym, z uwzględnieniem odpowiedniego udziału w nim przedsiębiorstw.

– 4. Rozwój badań w szkołach wyższych, który pozostanie podstawową szansą tych instytucji ze względu na priorytet badań w społeczeństwie oraz ich zasadnicze znaczenie dla jakości uczelni. Ogromną rolę odgrywa tutaj zróżnicowanie szkół wyższych pod względem aktywności badawczej oraz fakt, że sami nauczyciele akademiccy uważają badania za czynnik decydujący w ich karierze i aktywności zawodowej.

– 5. W tych warunkach ocena jakości pozostanie ważnym zadaniem dla rządów, szkół wyższych oraz zrzeszeń pracodawców.

Proces ewaluacji będzie wykazywał tendencję do zmian, tj. do wprowadzania różnych systemów oceny, uwzględniających jednak następujące elementy:

– wymóg kontroli rozliczania kosztów jako podstawowa, rosnąca potrzeba doskonalenia systemu szkolnictwa wyższego i funkcjonowania poszczególnych uczelni (ich wewnętrznej sprawności):

– konieczność zwiększenia ilości i dokładności informacji dla przyszłych studentów na temat jakości kształcenia i poziomu szkoły wyższej, a także różnorodności dostępnych cykli oraz programów kształcenia.

W miarę jak niektóre instytucje oceniające będą zmierzały do wprowadzenia międzynarodowych norm i standardów, sprzecznych z systemami wartości szkół wyższych w poszczególnych krajach europejskich, będą się pojawiały konflikty zarówno na płaszczyźnie narodowej, jak i międzynarodowej.

Jak należy patrzeć na te wyzwania we Francji, która w 1994 r. miała ponad 2 min studentów, przy ogólnej liczbie ludności ok. 57 min?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>