Niezależność, autonomia i wolność akademicka – kontynuacja

W końcu lat osiemdziesiątych w 50 stanach Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej działało blisko 3400 szkół ponadśrednich (pod względem liczby szkół porównywalnym obszarem dla systemu amerykańskiego byłaby raczej Europa, aniżeli Polska), wśród których, z jednej strony, znajdowało się około 1400 tzw. college’ów komunalnych i im podobnych szkól dwuletnich, będących odpowiednikiem naszych szkól pomaturalnych, z drugiej zaś – 213 uniwersytetów7 badawczych, nadających doktoraty. Uczelnie prywatne (z punktu wodzenia prawa własności), które powstawały w USA jako pierwsze, są do dziś nader istotnym składnikiem całego systemu, stanowią bowiem około 54% ogółu uczelni, choć w 1987 roku kształciło się w’ nich tylko 33% ogółu studentów. W tymże roku studiowało tam łącznie 12,3 min osób, z tego ponad 3,4 min w uniwersytetach nadających doktoraty.

Według statystyk UNESCO w połowie Jat osiemdziesiątych Stany Zjednoczone zajmowały drugie miejsce (za Kanadą) pod względem liczby studentów7 na 100 tys. mieszkańców (3242 osób). Polska w tej statystyce zajmowała miejsce dwudzieste czwarte ze wskaźnikiem trzykrotnie niższym -1008. Stany Zjednoczone wydawały wówczas 2,33% produktu narodowego brutto na szkolnictwo wyższe w postaci dotacji instytucjonalnej i 0,17% w postaci wsparcia dla studentów. Był to najwyższy wskaźnik wśród krajów OECD, choć właśnie w USA (obok Japonii) uczelnie prywatne odgrywają istotną rotę.

Te wybiórczo podane informacje pozwalają zrozumieć, że opisana przez Kerra rozmaitość rodzajów niezależności określonej ze względu na cztery wymiary: prawo własności, kontrolę, jakiej podlegają szkoły, oraz źródła i mechanizmy ich finansowania, występująca w USA (pomijamy tu kombinację, która u Kerra daje uczelniom maksymalnie zależny charakter) choćby ze względu na liczbę szkół – nie mogłaby mieć miejsca w żadnym innym kraju, a warunki funkcjonowania tego systemu szkolnictwa są zgoła odmienne w porównaniu z warunkami działania polskich uczelni.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>