Modele uniwersytetu jako podstawa różnic ustrojowych uczelni cz. II

Szkoły wyższe powstawały w średniowieczu jako korporacje, na wzór gildii kupieckich, czyli zrzeszeń osób mających na celu realizację pewnych wspólnych, samodzielnie ustalanych na walnych zgromadzeniach zadań. Posiadały one osobowość prawną, działały na podstawie statutu nadawanego przez władzę miejską łub królewską. Finansowały je początkowo organizacje kościelne, przy czym szczególnie w Europie kontynentalnej odpowiedzialność za finansowanie większości uniwersytetów przejmowali stopniowo władcy (Szczepański 1976: Tymowski 1980).

Korporację uniwersytecką tworzyły tzw. fakultety złożone z wykładowców oraz nacje, złożone ze studentów. Fakultety stopniowo przeradzały się w wydziały, czyli zgromadzenia profesorów, reprezentujących organizacyjnie wyodrębnione obszary specjalistycznych kompetencji. Korporację uniwersytetu europejskiego jako całość reprezentował senat (Szczepański 1976: Tymowski 1980).

Centralną kwestią dla korporacyjnego charakteru uczelni były wybory jednoosobowych władz reprezentujących czasowo daną społeczność – fakultety wybierały dziekanów, a senaty złożone z przedstawicieli wydziałów – rektora [Classifkation…, 1981). Inną charakterystyczną cechą było podejmowanie decyzji kolegialnych przez głosowanie. Podstawowe zręby modelu kontynentalnego zachowały się do dzisiaj.

Kompetencje jednostek najniższego poziomu w hierarchii uniwersytetu skupione były w rękach profesorów-kierowników katedr, odpowiedzialnych za działalność akademicką w danej dyscyplinie. Ich władza, oparta na personalnej kompetencji, wzorowana była na władzy mistrza w cechu, któremu podporządkowani byli czeladnicy – pracownicy niesamodzielni oraz uczniowie – studenci {Szczepański 1976). W ten sposób mistrzowie – kierownicy katedr – sprawowali władzę opartą na autorytecie osobistym i kontrolowali – każdy z nich – określoną dyscyplinę. Łącznie zaś tworzyli złożone z równych sobie członków ciało kolegialne nadzorujące szerszy zakres dyscyplin akademickich {Ciassifkation…, 1981).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>