Cztery kryteria zróżnicowania – kontynuacja

A oto zestaw różnych kategorii uczelni, obejmujący rozwiązania realnie istniejące na świecie, uwzględniający też rozwiązania pośrednie:

I. Uczelnie prywatne niezależne. Niezależne ze względu na własność, kontrolę oraz podstawowy zakres finansowania. Modelem może być m.in. Harvard. Jego odmiany to, z jednej strony, instytucje o znaczącym finansowaniu federalnym (w tej podgrupie jest właśnie Harvard), z drugiej zaś, uczelnie typu liberal colleges, takie jak Swarthmore, o niewielkim udziale finansowania federalnego. Finansowanie ze źródeł federalnych pociąga za sobą biurokratyczną i dokuczliwą

Bardziej szczegółowo pisze o tym J. Jabłecka w artykule Nieale- Jiość, autonomia i wolność akademicka w tym numerze, s.: 8-77. (przyp. red.) kontrolę wydatków. Prywatne fundusze są czasami przeznaczane także na konkretne cele, ale nie podlegają jednolitej polityce kontroli.

II. Uczelnie prywatne zależne. Niezależne ze względu na własność i finansowanie, ale zależne z tytułu kontroli (np, instytucje będące własnością kościoła). Jest to model „wczesnopary- ski”. ‚

III. U cz e 1 n i e p u b 1 i c z n e n i ez a 1 e ż n e. Zależne pod względem własności, niezależne z tytułu kontroli i w znacznym stopniu – finansowania. Modelem może tu być Uniwersytet Michigan: uczelnia z silnym wpływem rady powierniczej, silnym prezydentem1, znacznym udziałem kadry akademickiej w zarządzaniu, z publicznymi źródłami finansowania w formie ogólnej dotacji władz stanowych oraz w postaci wsparcia rządu federalnego dla poszczególnych studentów i pracowników akademickich.

IV. Uczelnie publiczne (stanowe) typu gildii, częściowo niezależne. Zależne z tytułu własności, mieszane pod względem kontroli oraz silnie uzależnione finansowo. Mieszana kontrola dotyczy władz stanowych (obejmuje zewnętrzne i wewnętrzne sprawy uczelni, np. kwestie programów) oraz gildii akademickich, które wybierają dziekanów i kontrolują sprawy kadry naukowej. Jest to „model napoleoński”, typowy dla Francji, ale występuje także we Włoszech, Hiszpanii i większości państw latynoamerykańskich.

V. Uczelnie publiczne (stanowe powiernicze) typu gildii, częściowo niezależne. Mieszana kontrola stanowa, gildii akademickich i dodatkowo rad powierniczych oraz prezydentów uczelni, ale z silną kontrolą finansową ze strony władz stanowych. Modelem takiej uczelni z silną formą kontroli mieszanej, w tym także kontroli przez członków rad powierniczych, mogą być liczne amerykańskie uczelnie stanowe, ze słabszą formą – uczelnie brytyjskie, szczególnie politechniki.

VI. Uczelnie publiczne zależne. Zależne z tytułu własności, kontroli i finansowania. Jest to komunistyczny model moskiewski.

Zwykle w danym kraju przeważa lub też występuje wyłącznie jeden określony typ uczelni: np. „napoleońskie” we Francji, komunistyczne w ZSRR, czy też częściowo niezależne, publiczne (powiernicze) typu gildii – w Wielkiej Brytanii. Niektóre kraje mają systemy mieszane, jak w przypadku Japonii, z częściowo niezależnymi instytucjami stanowymi typu gildii (kilka z nich bardzo dobrych i wpływowych) i z wieloma niezależnymi uczelniami prywatnymi. Podobny system funkcjonuje również w Korei, Indonezji, Meksyku, Puerto Rico, Kolumbii i na Filipinach. W tabeli i przedstawiono omówione typy uczelni.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>