Ewolucja systemów szkolnictwa wyższego w krajach rozwiniętych

– 1. W ostatnich dwudziestu latach systemy szkolnictwa wyższego w krajach OECD znacznie się rozwinęły (mówi się o „masowym szkolnictwie wyższym”), co pozwala prognozować kontynuację tej tendencji do początku lat dwutysięcznych. Przyczyny tego rozwoju są dobrze znane, a dokonywał się on dzięki rozszerzeniu dostępu do różnych poziomów i rodzajów studiów. Można skrótowo przypomnieć, że:

– „Demokratyzacja”, czyli umożliwienie dostępu do studiów wyższych coraz większej liczbie młodzieży w danej grupie wiekowej, stanowi decyzję polityczną. Przeciwstawia się ona tradycyjnej koncepcji ograniczonego dostępu do studiów, zarezerwowanego dla małej liczby osób, wybranych ze względu na Ich pozycję społeczną (co jest sprzeczne z demo kracją) lub – jeszcze częściej – z uwagi na ich kondycję socjalną. W Stanach Zjednoczonych, Japonii, a także we Francji ponad 50% młodzieży kształci się na poziomie powyżej średniego.

– Potrzeby gospodarki rodzą coraz większy popyt na absolwentów określonych dyscyplin, zwłaszcza z dziedziny nauk ścisłych, technicznych i zarządzania. To zjawisko zapoczątkowało proces unifikacji szkolnictwa wyższego oraz jego dywersyfikacji dyscyplinowej, co w konsekwencji może doprowadzić do powstania grup dyscyplin „nadwyżkowych” obok dziedzin „deficytowych”. Oznaczałoby to równocześnie podział na dziedziny „kulturotwórcze” i „zawodowe”.

– 2. W procesie zmian w systemach szkolnictwa wyższego poszczególne kraje OECD w zróżnicowany sposób podchodzą do utrzymywania własnej specyfiki, historii I kultury narodowej.

– 3. Podstawowym problemem, z którego należy zdać sobie sprawę, jest rosnący koszt kształcenia na poziomie wyższym. W większości krajów OECD, np. we Francji, Niemczech czy w Wielkiej Brytanii, władze publiczne finansują powyżej 90% nakładów na szkolnictwo wyższe. W Stanach Zjednoczonych I w Japonii finansują mniej niż 60% tych nakładów, wspierając instytucje o najwyższej randze: badania uniwersyteckie czy szkoły artystyczne. Uniwersytety prywatne są w większości finansowane zarówno ze środków prywatnych, jak i publicznych (finansowanie publiczne stanowi około 40%).

– 4. Należy też podkreślić interesujące zjawisko instytucjonalnego różnicowania się systemów szkolnictwa wyższego. Niemal we wszystkich krajach istnieje wiele typów szkół wyższych, np. prowadzących studia wieloletnie czy kształcących w okresie dwuletnim. Można ponadto wyróżnić szkoły wyższe typu uniwersyteckiego oraz typu zawodowego, uniwersyteckie ogólne i techniczne.

– 5. W tych warunkach podstawowe cele systemu, w tym idea jakości, są szczególnie trudne do sprecyzowania i stają się wieloznaczne. Trzeba przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, kto powinien zidentyfikować istotę jakości: czy ci, którzy finansują szkolnictwo wyższe, czy uczelnie we własnym zakresie, czy też odbiorcy usługi, którą jest kształcenie na poziomie wyższym, tj. studenci I pracodawcy?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>