Dominacja oligarchii akademickiej i rynku – dwa modele koordynacji

Objęcie przez Kerra autonomii korporacyjnej i autonomii rynkowej jednym terminem „niezależność uczelni” nie wydaje się trafne, przede wszystkim z powodu całkowicie odmiennych konsekwencji, jakie mają dla uczelni oba rodzaje tej autonomii.

Porównajmy na przykład sytuację uczelni brytyjskich z lat sześćdziesiątych, która przetrwała w’ swych podstawowych zrębach do połowę lat osiemdziesiątych, z sytuacją po wprowadzeniu opartej na rynkowym modelu koordynacji ustawy o szkolnictwie wyższym z 1988 roku.

Przez kilkadziesiąt lat w Wielkiej Brytanii istniał Komitet Dotacji Uniwersyteckich (Unwersity Granls Commitee), ciało „buforowe” między uniwersytetami a rządem, składające się wyłącznie z przedstawicieli środowiska akademickiego, mianowanych nie z racji reprezentowania różnych uczelni, ale posiadanych indywidualnych kompetencji. Uniwersytet)’ na podstawie wniosków określających ich potrzeby otrzymywały od państwa poprzez UGC dotację przyznawaną na 5 lat. Uczelnie traktowały ją jako stały dochód, a kontrola ze strony UGC sprowadzała się do porównania wydatków ze zgłoszonymi we wniosku potrzebami. W efekcie dominował model koordynacji przez oligarchię akademicką przy jednoczesnej znacznej autonomii gospodarki finansowej poszczególnych uniwersytetów. Model ten stopniowo ewoluował w kierunku wzrostu roli koordynacji biurokratycznej z elementami rynkowymi, a momentem przełomowym stał się rok 1988, kiedv uchwalono ustawę o szkolnictwie wyższym. UGC zastąpiono wówczas Radą Finansowania Uniwersytetów (Unmsitj Founding Councii). Jej skład zdominowany został przez laików tzn. przedstawicieli biznesu i innych środowisk pozaakademickich. Tym samym osłabiono koordynację oligarchiczną, a poprzez rozszerzenie kompetencji ministra wobec UFC wzmocniono koordynację polityczną.

Dominacja oligarchii akademickiej i rynku – dwa modele koordynacji cz. II

Dzięki różnym kontraktom zawieranym przez UFC z uniwersytetami i różnorodnym formom oceny ich działalności zwiększyła się jednocześnie rola koordynacji quasi-rynkowej. Najbardziej jednak wzrosło znaczenie rynkowych mechanizmów’ koordynacji. Znajdują one wyraz w następujących założeniach:

– 1. Uniwersytety winny zależeć w mniejszym niż dotychczas stopniu od bezpośrednich funduszy rządowych, a bardziej od różnych pozarządowych źródeł finansowania.

– 2. Zachęta do rozszerzenia badań stosowanych i zdobywania większych funduszy z przemysłu i biznesu.

– 5. Skłanianie do uzyskiwania dochodów z kształcenia studentów zagranicznych, edukacji permanentnej oraz ze źródeł prywatnych (filantropów7).

– 4. Konieczność rozdzielenia środków państwowych przeznaczonych na nauczanie od funduszy na zapewnienie koniecznej infrastruktury badań.

– 5. Wysokość środków na kształcenie powinna być niezależna od liczby studentów i typu studiów.

– 6. Nauczanie, badania i działalność usługowa uczelni mają być finansowane przez rząd na zasadzie kontraktowej, a agencje rządowe zlecające prace mają prawo określać zasady oceny realizacji umowy. Zadaniem UFC (które wszakże nie jest już ciałem akademickim) jest wypracowanie wskaźników poziomu (jakości) działania poszczególnych uniwersytetów7.

– 7. Wydatkowanie funduszy na badania powinno ulec znacznemu zróżnicowaniu: skoncentrowane w mniejszej liczbie placówek z finansowaniem opierającym się na rygorystycznych ujednoliconych kryteriach ustalanych zewnętrznie wobec uczelni i dotyczących merytorycznego poziomu badań w różnych uczelniach.

– 8. W oparciu o zasady konkurencji i premiowania najlepszych nauczycieli i badaczy uczelnie mogą odchodzić od tradycji jednolitych wynagrodzeń na rzecz różnicowania zarobków7 zarówno w ramach jednej uczelni, jak i między nimi.

– 9. Zniesienie ochrony stałego zatrudnienia: uczelnie winny przeprowadzać okresową ocenę pracy swoich pracowników.

– 10. Zróżnicowanie wysokości czesnego na różnych kierunkach studiów’.

– 11. Stopniowe odejście od generalnej zasady udzielania studentom bezzwrotnych stypendiów i zastąpienie ich pożyczkami, przy jednoczesnym zachowaniu części stypendiów socjalnych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>