Monthly Archives Sierpień 2015

Oceniające państwo a jakość szkolnictwa wyższego

W większości krajów Europy Zachodniej od końca lat siedemdziesiątych ekspansji szkolnictwa wyższego towarzyszył wzrost roli rządu w podejmowaniu decyzji dotyczących tego szkolnictwa. Centralne sterowanie rozwijało się tak długo, aż stało się jasne, iż wobec wzrostu kompleksowości i zróżnicowania instytucji szkolnictwa wyższego jest ono zupełnie nieefektywne. Ten typ sterowania polityką edukacyjną był nastawiony na problemy związane 2 wchodzeniem młodych ludzi do systemu szkolnictwa wyższego (nabór na studia, warunki życia i równość).

więcej

Tendencje i kierunki dalszych zmian cz. II

Odzwierciedleniem trudności występujących przy podejmowanych próbach integracji systemów edukacyjnych na poziomie wyższym są problemy o szerszej skali, dotyczące powiązania programów kształcenia z gospodarką poszczególnych krajów.

więcej

Sposoby badania opinii studentów o zajęciach dydaktycznych cz. III

W badaniu form i procedur oceny jakości szkół wyższych realizowanym w uczelniach w 1994 r. zadano pytanie: Czy nauczyciele akademiccy zbierają za pomocą ankiety opinie studentów o prowadzonych przez siebie zajęciach? W przypadku pozytywnej odpowiedzi oraz istnienia wystandaryzowanego narzędzia do tego celu, pytano o to, kto je przygotowywał oraz kto opracowuje wyniki ankiety. Proszono również o jej przesłanie, aby uzyskać dane o zawartości ankiet i kryteriach ocen stosowanych w tych badaniach przez różne uczelnie (Wójcicka 1995}

więcej

Mechanizmy kontrolne w szkolnictwie wyższym

Autorka używa terminu „szkolnictwo wyższe” dla określenia wszystkich typów instytucji kształceniowych poziomu trzeciego (powyżej szkoły średniej). uzasadnieniami działań i mechanizmami dystrybucji lub konfiguracji zasobów. W tym celu szczególną uwagę zwrócimy na konsekwencje wynikające z rozwiązań strukturalnych. Ponieważ, jak dotychczas, szkolnictwo wyższe jest integralnie związane z transmisją rodzinnego i klasowego statusu, ważne jest pokazanie konsekwencji różnorodnych rekrutacyjnych i socjalizacyjnych zasad wprowadzanych w życie przez wyższe uczelnie.

więcej

Doskonalenie szkolnictwa wyższego – ciąg dalszy

Na początku pragnę podkreślić, iż nie wymaga nadmiernej spostrzegawczości stwierdzenie, że w ostatnim dziesięcioleciu środowisko gospodarcze i społeczne uległo nagłym przeobrażeniom, zmieniając sytuację ogólną w sposób w niczym nie przypominający przeszłości. Wynika to z nakładających się na siebie wpływów rewolucji naukowo-technicznej, zwłaszcza w komunikacji i informatyce, oraz z umiędzynarodowienia, czy nawet globalizacji, rynków i procesów produkcji.

więcej

Wybór cech pracownika akademickiego – dalszy opis

Na podstawie przeprowadzonej analizy uprawnione jest stwierdzenie, iż istnieje zbiór wartości związanych z wykonywanym zawodem, wspólnych dla pracowników akademickich trzech typów uczelni, tj. uniwersytetów, politechnik i wyższych szkół pedagogicznych.

więcej

Podział uczelni

W wyniku zmian prawnych dotyczących funkcjonowania nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce na początku lat dziewięćdziesiątych istnieją u nas potencjalne możliwości ukształtowania się systemu złożonego z następujących typów uczelni (wyróżnionych w oparciu o charakterystyki Kerra):

więcej

REFORMY W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM

Zapoczątkowany w latach sześćdziesiątych proces zmian w systemach kształcenia ponadśredniego wielu krajów Europy Zachodniej został zainicjowany przez rządy tych krajów, a podjęte w tym czasie próby włączenia uniwersytetów do realizacji społecznych, a zwłaszcza ekonomicznych celów polityki rządowej poprzez podporządkowanie kształcenia uniwersyteckiego wymaganiom rynku pracy, trwają w zasadzie do dziś. W licznych opracowaniach, powstałych z inicjatywy znaczących organizacji międzynarodowych, podkreśla się jednakże ograniczoną efektywność dotychczasowych działań w tym zakresie. Ten punkt widzenia przeważa w ocenach dokonywanych w kategoriach jakościowych. Rozwój instytucji wyższego wykształcenia, zwiększenie dostępności studiów i skokowy przyrost liczby studiujących powoduje, że w wielu ocenach przeważają akcenty pozytywne.

więcej

Liczba studentów

Kolejne pytanie, wynikające z budowania modelu edukacji, dotyczy liczby studentów. Przyjęto już jako pewnik, że w Polsce wskaźnik liczby studentów jest bardzo niski w porównaniu z innymi krajami, a na dowód przytacza się liczby, które zresztą są sprzeczne ze sobą i często zupełnie fantastyczne6. Proponuję, by porzucić argumentację statystyczną i przyjąć, że na razie nie dążymy do zwiększenia liczby uczących się – dopiero reforma to umożliwi. Kto wie, jak określić idealny stan „nasycenia” społeczeństwa osobami z wyższym wykształceniem? Można powtórzyć za Leszkiem Kołakowskim, iż – w zasadzie – im więcej wykształconych ludzi, tym lepiej, a nawet słabe uczelnie kompensują niedostatki szkoły średniej. Ale i cytowany Autor dodaje zaraz potem, że w krajach średnio- i wysoko rozwiniętych społeczeństwo „nie jest w stanie wchłonąć tej masy ludzi dyplomowanych i zapewnić im zajęcia stosownego do ich wykształcenia”7 Wszędzie występuje duże bezrobocie absolwentów szkół wyższych i rodzą się frustracje. Uniwersytetu trzeba bronić, ale nie ze względu na zasięg kształcenia, lecz z uwagi na samą istotę tej instytucji. Można stać na stanowisku, że lepiej, by ekspedientka w sklepie była magistrem historii sztuki albo fizyki – wyższe wykształcenie to jej sprawa. Ale czy jakiekolwiek państwo stać na taką koncepcję uniwersytetu i czy pani magister będzie się czuła naprawdę szczęśliwa z dyplomu pracując w sklepie?

więcej

Mikrosocjologiczne badania nad szkolnictwem wyższym cz. II

Amerykańskie szkolnictwo wyżyzę – cztery kryteria zróżnicowania, zamieszczonego w tym numerze, zajął się strukturą i funkcją szkolnictwa wyższego, analizując aspekt instytucjonalny oraz modele kontroli. Celem tego artykułu jest prezentacja podejścia mikrosocjologicznego. Najogólniej mówiąc, na amerykańskie szkolnictwo wyższe składa się cały konglomerat szkół: utrzymywane z funduszy publicznych i bezpośrednio powiązane z administracją państwową, finansowane prywatnie i szczególnie troskliwie zabiegające o swoją niezależność od rządu, które uważają, iż są ostatnimi redutami kultury i dobrych manier i te, które narzucają surowe kształcenie religijne, „Rynek” szkól wyższych obejmuje zarówno uczelnie elitarne oparte na tradycji, jak i nowsze, zorientowane na wymagania stawiane przez użytkowników. Chyba w żadnym innym kraju ani system szkolnictwa wyższego2, ani sam jego wpływ na młodzież nie jest tak silnie zróżnicowany. Właśnie z tego względu doświadczenia amerykańskie mogą okazać się pomocne w rozważaniach nad reformą polskiego szkolnictwa wyższego.

więcej

Zalecenia odnoszące się do szkolnictwa wyższego

Szkolnictwo wyższe prowadzone jest przez różne instytucje. Wiele z nich to instytucje małe, zajmujące się jedynie poszczególnymi dziedzinami nauki i podlegające różnym ministerstwom. Wkrótce po rozpoczęciu przemian politycznych w 1989 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej wydało szereg przepisów przyznających uczelniom szerszą autonomię, przede wszystkim większym uniwersytetom. Rząd zachował w ograniczonym zakresie wpływ na działalność szkół wyższych w tych dziedzinach, które uważa za szczególnie ważne dla sprawnego działania państwa. Szkolnictwo wyższe obejmuje wiele dziedzin, zgłoszono w tej sprawie zapotrzebowanie na wiele istotnych reform. Poniżej przedstawiamy szczegółowe zalecenia:

więcej

Proces reorientacji poglądów środowiska akademickiego

Presja rządowa i społeczna nie pozostała całkowicie bez wpływu na treści programów kształcenia: w porównaniu z latami sześćdziesiątymi w wielu krajach Europy Zachodniej są one obecnie mniej obszerne i mimo wszystko – jak w przypadku Francji, Wielkiej Brytanii i Norwegii – bardziej zorientowane na problemy zawodowe niż tradycyjne programy uniwersyteckie. Stosunkowo najmniejsze zmiany można zaobserwować w programach uniwersyteckich Niemiec, przy znacznym wszakże rozbudowaniu struktur wyższego szkolnictwa zawodowego.

więcej