Monthly Archives Czerwiec 2015

Propozycje dotyczące modelu kształcenia

Podzielam też pogląd, że największe pieniądze szły na marne i pójdą na marne, jeśli nie przygotuje się koncepcji zasad zatrudnienia pracowników naukowo-dydaktycznych. „Ktoś, kto nauczył się odbębniać zajęcia, będzie je odbębniał [ile by mu nie zapłacić, bo] nie wyrzuci się kolegi z pracy, choćby był bęcwałem – bo «sprawiedliwość społeczną» i dobre stosunki w pracy ceni się wyżej nad fachowość”11. Przy dotychczasowym systemie zatrudniania i oceniania nie ma szans na pozbycie się tych, którzy do pracy się nie nadają, spóźniają się notorycznie, odwołują zajęcia, bo mają kilka innych posad lub nie nauczyli się dyscypliny i odpowiedzialności. Pomijam tu kwestię kryteriów oceny kadry – jest już na ten temat wiele materiałów, także dzięki konferencji zorganizowanej ostatnio przez Fundację im. Stefana Batorego. Wiąże się z tym również problem tytułów i stopni naukowych – niektórzy tęsknią do ich rozbudowy, ale integracja z nauką zachodnią wymaga ich uproszczenia. Tak czy inaczej, będzie to z pewnością jednym z punktów dyskusji nad przyszłą wizją edukacji, choć nie sądzę, by najważniejszym.

więcej

Wpływ uczelni na studentów

Istotnym pytaniem wynikającym z powyższych rozważań jest to, czy zróżnicowanie uczelni ma jakieś znaczenie dla studentów? Ważne są zatem statusowe różnice, już choćby z tego powodu, że istnieją w umysłach studentów, ich rodziców, pracowników naukowo-dydaktycznych uczelni, administratorów, sponsorów i pracodawców. Wielokrotnie jednak podejmowane były próby dokładniejszego określenia, w jaki sposób statusowe zróżnicowanie uczelni przenoszone jest na studentów. Wiele z tych badań przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych, a przegląd literatury przedmiotu wskazuje, że ich liczba wciąż rośnie. W naszej dyskusji, zgodnie z duchem czasu, za bardzo ważne uważamy próby wyjaśnienia unikalnego wpływrn edukacji na status uzyskiwany w dorosłym społeczeństwie. W’ tym artykule dokonamy przeglądu dwóch typów argumentów. Pierwszy znaleźć można w bteraturze dotyczącej wpływu edukacji na pozycję zawodową, drugi próbuje odpowiedzieć na pytanie, co powoduje, że edukacja jest ważna. W późniejszej dyskusji postawimy pytanie dotyczące natury l ważności zmian wywołanych pobytem na uczelni. jednym z najczęściej stawianych przez badaczy pytań pozostaje problem wpływu wykształcenia, a w szczególności wyższego, na pozycję społeczną dorosłego człowieka. Zdecydowana większość badań wspiera założenie, że wyższe wykształcenie polepsza szanse życiowe absolwentów, w porównaniu z tymi, którzy w tym kształceniu nie uczestniczą (Jencks i in. 1972, 1979: Thomas i in. 1979). Co więcej, rozszerzający się dostęp do szkolnictwa wyższego poprzez wsparcie ze strony instytucji państwowych i wzrost pomocy dla studentów ciągłe pozostaje cichą społeczną strategią zwiększania równości szans. Jednakże, pomimo wzrostu liczby przyjęć na studia, korzyści wynikające z posiadania wyższego wykształcenia nie zawsze są takie same i równo rozdzielone. Dostęp do wykształcenia wyższego jest wciąż nierówny i kosztowny, pomimo znacznego wzrostu publicznych nakładów na szkolnictwo na poziomie trzecim. W dalszym ciągu osobami odnoszącymi największe korzyści z edukacji w sektorze państwowym są dzieci klasy średniej i wyższej, które zarazem dłużej się uczą. Paradoksalnie, szanse edukacyjne rozszerzyły się i w znacznym stopniu wyrównały, lecz nie spowodowało to znaczących przekształceń w społecznej mobilności, jak też w mechanizmach powstawania ekonomicznych nierówności w społeczeństwie. Pomimo rozszerzającego się dostępu do kształcenia, zapewniającego wzrost szans edukacyjnych, przedłużający się czas kształcenia i zróżnicowanie instytucji edukacyjnych powoduje, iż szkolnictwo wyższe, tak jak zawsze, służy przekazywaniu rodzinnej pozycji społecznej.

więcej

Wywiad z prof. dr hal. Andrzejem Hennelem cz. III

– Studia to nie tylko nauka, ale też przebywanie w określonym środowisku. Studiując w sposób zindywidualizowany, studenci MISMaP pozbawieni są grupy, która dąży do tego samego celu. Czy nie sądzi Pan Profesor, że może to w jakimś sensie zubożać ich studiowanie?

więcej

Przebieg i wyniki symulacji

Ponieważ znaczna część czasu z dwóch dni przeznaczonych na symulację była poświęcona odpowiedziom na wyzwania inicjatywy SAPLING, rozumiano, że całe zdarzenie wymaga ograniczenia innych obciążeń, poza pracą nad ekspertyzami w małych grupach. Przewidziano jednak kilka wystąpień, które, z racji swych walorów, powinny były się spotkać z zainteresowaniem, a także mogły oddziaływać pobudzająco na sposób myślenia grup pracujących nad zadanym im problemem. Profesor Collin Campbell, wicekanclerz Uniwersytetu Nottingham, wygłosił przemówienie inauguracyjne na temat potrzeby planowania strategicznego. Następnie Gloria Oates (szef egzekutywy Oldham National Health Service Trust) i Barry Oxtoby (dyrektor ds. rozwoju naukowego firmy Rover Learning Business) mówili o konieczności rozwijania umiejętności radzenia sobie w sytuacji koniecznych zmian, z perspektywy różnych organizacji podlegających przeobrażeniom. Profesor Michael Harrison (wicekanclerz Uniwersytetu Wolverhampton) przedstawił wyzwania, które trzeba będzie podjąć, jeśli zostaną wprowadzone radykalne zmiany w zakresie finansowania, a dr Tudor Rickards z Manchester Business School poświęcił swe wystąpienie kreatywności w planowaniu strategicznym.

więcej

Krytyka obecnego systemu szkolnictwa

Wiele wypowiedzi krytycznych ogranicza się do ogólników i do „bicia na alarm”, co jest potrzebne w debatach politycznych, zwłaszcza wokół budżetu państwa, ale na pewno nie wystarcza. Brakuje rzeczowej i pragmatycznej dyskusji nad ewentualnymi reformami i strategią postępowania, a przede wszystkim, mimo iż upływa już szósty rok transformacji ustrojowej, do tej pory nie ma dokumentu, który można by nazwać wizją systemu edukacyjnego. Taką wizję – albo dwie lub trzy konkurencyjne – powinno mieć przede wszystkim Ministerstwo Edukacji Narodowej, które powinno doprowadzić do jej napisania albo poprzez konkurs (z wysokimi nagrodami za najlepsze opracowania), albo poprzez zlecenie dwóm- trzem niezależnym zespołom ekspertów, w tym także zagranicznych. Środki na to są, można je wygospodarować np. zmniejszając personel biur i stałych doradców ministerialnych. Dodajmy, że dziś o edukacji ciągle najwięcej mają do powiedzenia ci sami pedagodzy i specjaliści, którzy ją dawniej doprowadzali do stanów chorobowych. Opracowanie takiej wizji mogłoby być także wdzięcznym polem do wykazywania aktywności przez różne stowarzyszenia naukowe i fundacje.

więcej

Równość szans na kształcenie – dalszy opis

Wyniki badań wskazują, że nie (Sawiński 1988 oraz Białecki 1989). W ciągu minionych 40 lat dystans między najbardziej upośledzonymi i najbardziej uprzywilejowanymi kategoriami uczniów utrzymał się, chociaż rozkład szans na studia zmienił się nieco. Przede wszystkim relatywnie wzrosły szanse dziewcząt z rodzin robotników wykwalifikowanych i pracowników umysłowych w porównaniu z chłopcami wywodzącymi się z tych samych kategorii (Heyns, Białecki 1992).

więcej

Wywiad z prof. dr hal. Andrzejem Hennelem

Ewa Świerzbowska-Kowalik: Jak doszło do utworzenia Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych na Uniwersytecie Warszawskim? Jaka jest ich geneza? Dlaczego powstały?

więcej

Uwagi o reformowaniu szkolnictwa wyższego

Do najważniejszych zadań reformatorskich w szkolnictwie wyższym należy (wymieniam bez uporządkowania według ważności):

więcej

Rekrutacja, studenci, programy

Zwiększenie rekrutacji na studia, przy niskich środkach finansowych, jakimi dysponują uczelnie budzi obawę wizytatorów o jakość kształcenia. Dlatego też dostrzegają oni konieczność monitorowania i oceny już prowadzonych programów, a także przestrzegania przez uczelnie centralnie ustalonych wymagań, które mają gwarantować odpowiedni poziom.

więcej

Samookreślenie i samoocena

Wraz ze wzrostem liczby studentów zaistniała konieczność rozszerzenia oferty edukacyjnej w stopniu umożliwiającym wyjście naprzeciw zróżnicowanym potrzebom społeczeństwa. Przed rokiem f 989 postępował proces ujednolicania systemu studiów wyższych, jeśli wziąć pod uwagę typ dyplomów i charakter kwalifikacji absolwentów. W tym czasie nie tylko uniwersytety, ale także uczelnie innego typu (politechniki, akademie ekonomiczne i rolnicze) realizowały niemal wyłącznie 5-letnie programy studiów na poziomie magisterskim. Obecnie ten ujednolicony system przekształca się w system wielopoziomowy. Równolegle do 5-letnich studiów magisterskich w wielu uczelniach prowadzone są 3-letnie studia bądź programy prowadzące do uzyskania tytułu zawodowego licencjata. Część tych 3-letnich studiów (programów) stanowi odpowiednik pierwszego stopnia studiów akademickich, część ma charakter studiów zawodowych: w obu przypadkach absolwenci uzyskują taki sam tytuł zawodowy licencjata.

więcej

Rynek klientów i rynek pracy

W modelu koordynacji przez rynek zakłada się niezależność uczelni dotyczącą wymiany z otoczeniem. Poszczególni pracownicy akademiccy lub uczelnie świadczą otoczeniu (poszczególnym klientom) usługi badawcze i edukacyjne, w’ zamian za co uzyskują zasoby na swoją działalność. Przechodzenie od modelu biurokratyczno-politycznego i oligarchicznego do rynkowego oznacza, Iż procesy sprawowania władzy przez państwo lub/i oligarchię akademicką nad uczelniami zastępuje żywiołowa, nie planowana regulacja przez rynek, będąca wwpadkową indywidualnych wyborów i poszczególnych aktów wymiany (tzw. social choice lub exchange model) (Clark 1983: Williams 1984). Koordynacja poprzez rynek występuje w trzech postaciach, a mianowicie:

więcej

Przeobrażenia francuskiego szkolnictwa wyższego

Podstawowy wybór, którego dokonała Francja w latach 1984-1985, polegał na decyzji o umasowleniu szkolnictwa wyższego, jako że tradycyjną funkcją francuskiego szkolnictwa wyższego była „produkcja elit”. Należy ponadto zauważyć, iż przemiany, które nastąpiły w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, doprowadziły do wzrostu efektywności szkolnictwa wyższego, co pozwoliło politykom na zrealizowanie autentycznej potrzeby społecznej: masowego kształcenia na poziomie wyższym.

więcej