Monthly Archives Maj 2015

Rozmaite modele systemu szkolnictwa

Miałam sposobność zapoznania się – choć na pewno amatorskiego, a nie naukowego i systematycznego – ze szkolnictwem wyższym niektórych krajów zachodnich. W Europie można zauważyć tendencję do stopniowego czynienia systemu edukacji „przekładalnym” (compatible), czyli porównywalnym między poszczególnymi krajami. Mimo różnych oporów, następuje też zbliżenie do modelu amerykańskiego, zwłaszcza w mniejszych, lecz bynajmniej nie biednych, krajach2.

więcej

Uczelnia prywatna – uczelnia publiczna

Za modele wymienionych w tytule typów uczelni mogą służyć: Harvard – dla uczelni prywatnych i Michigan – dla uczelni publicznych. Uniwersytet Michigan został założony jako instytucja prywatna w 1817 roku, a w 1835 stał się uczelnią publiczną. Status uniwersytetu potwierdza dokonany w 1850 roku, zapis konstytucyjny (objął on później także i Uniwersytet Kalifornijski): „Rada Regentów sprawować będzie ogólny nadzór nad uniwersytetem oraz jego zarządzaniem i kontrolować będzie wszystkie wydatki…”.

więcej

Uwagi o reformowaniu szkolnictwa wyższego cz. II

Nie ulega również wątpliwości, że wiele tych punktów łączy się ze sobą, tworząc wspólnie kształt reformy szkolnictwa wyższego. Powodzenie jednego przedsięwzięcia zależy od równoległego wprowadzania kilku innych zmian. Powstaje więc projekt zmiany systemowej, w którym kolejność i właściwa koordynacja powinny być tak samo przedmiotem projektowania, jak sama zmiana. I tak np. uelastycznienie struktury szkoły wyższej (3), lepsza

więcej

Postulat odpłatności za studia

Rozważa się także postulat odpłatności za studia. W wielu wystąpieniach „morał!zatorów społecznych” widać czystą demagogię: każdy ma prawo do nauki, a w obecnej sytuacji materialnej społeczeństwa nie można brać opłat za studia. Uważam, że odpłatność za naukę musi być wprowadzona, i to poczynając od gimnazjum (im wyższy poziom nauki – tym wyższe opłaty), ale trzeba ją wprowadzać stopniowo, nie może być zbyt wysoka, a system pomocy dla studiujących musi być zreformowany. Niestety, zupełnie rozsądne – choć może wymagające pewnych korekt – pomysły reformy systemu stypendialnego, które przygotowało MEN, spotkały się z oporem przedstawicieli uczelni, a zwłaszcza studentów (ich wystąpienia sprawiają wrażenie, jakby nie wiedzieli, o czym mówią). Odpłatność ma na celu nie tyle zasilenie budżetu (bo będzie zbyt mała), ile skłonienie studentów do poważniejszego traktowania studiów, nie ceni się bowiem tego, co jest za darmo. Może studenci, którzy będą płacić za świadczenie im usługi nauczania, zaczną korzystać z konsultacji, a także stawiać wymagania nauczycielom (np. by się nie spóźniali i nie opuszczali zajęć) oraz dziekanatom, by zapewniały godziwe warunki uczenia się. Mam też nadzieję, że odpłatność będzie bodźcem do odbudowy samorządności studenckiej.

więcej

Rozmowa z A.K. Wróblewskim

Dla powodzenia reformy na wyższych uczelniach konieczne jest wprowadzenie opłaty za studia. Jeśli student płaci za studia, to inaczej do nich podchodzi, bardziej się do nich przykłada. W tej chwili, ponieważ wszystko jest za darmo (mało tego – niektórzy studenci dostają stypendium), to im nie zależy, aby się uczyć. Oni chcą przeczekać w tych nienajgorszych warunkach kilka lat, a później to się zobaczy. Jest ogromnie frustrujące obserwowanie tej deterioracji edukacyjnej. My stale przegrywamy z innymi krajami.

więcej

Sytuacja wyjściowa i założenia programu zmian cz. II

W Szkole Głównej Handlowej (wówczas jeszcze SGPiS) podczas kampanii wyborczej Rektora Aleksandra Miillera wykorzystano w pewnej mierze tezy wspomnianego powyżej raportu. Po wyborze zaś nowe władze szkoły zaczęły wprowadzać niektóre idee w życie, Rozpoczęto od powołania Senackiej Komisji ds. Reformy, która w szybkim tempie przygotowała główne założenia zmian. Czas naglił, ponieważ do lutego 1991 roku. Senat powinien zatwierdzić projekt podstawowych zmian w organizacji dydaktyki, tak aby nowy rocznik studentów (rozpoczynających studia w roku akademickim 1991/1992) mógł zostać nimi objęty. Ponieważ nie było możliwe opracowanie szczegółowego projektu całej reformy, poprzestano na zarysowaniu jej ogólnego kształtu4, zaś szczegółowymi planami objęto pierwszy etap studiów – tzw. Studium Podstawowe SGH. ‚ Do decyzji zasadniczych należało:

więcej

Finansowanie szkolnictwa wyższego cz. II

Wizytatorzy ostrzegają równocześnie, że na dłuższą metę nie uzyska społecznej akceptacji sytuacja, w której „zamożniejsi młodzi ludzie nie przyjęci na studia stacjonarne mają szansę zdobyć wyższe wykształcenie na studiach zaocznych, za które muszą płacić, natomiast mniej zamożni są tej możliwości pozbawieni”. Częściowym rozwiązaniem tego problemu byłoby udzielanie pożyczek, które umożliwiłyby studentom pokrycie również kosztów utrzymania. Eksperci uważają, że w sytuacji drastycznego zmniejszania wielkości środków na stypendia i zapomogi dla studentów „warto przeanalizować, czy uczelnie powinny pełnić rolę pośrednika w systemie stypendialnym, czy też sprawą pomocy dla studentów lepiej mogłaby kierować odrębna instytucja”.

więcej

System szkolnictwa wyższego i model zarządzania uczelnią cz. II

W sprawie zakresu autonomii szkół wyższych stanowisko strony polskiej było zdecydowane i jednoznaczne: autonomia zapisana w ustawie była rozwiązaniem oczekiwanym przez kadrę akademicką: ma znaczenie polityczne oraz moralne i nikt nie chce obecnie jej podważać. Jeszcze dobitniej za autonomią uczelni opowiedział się przewodniczący Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, prof. dr Jerzy Osiowski, wtoku dyskusji na sesji otwartej, podkreślając, że wszystko to co szkolnictwo wyższe osiągnęło w ciągu ostatnich pięciu lat, a więc zwiększenie rozmiarów kształcenia, wdrożenie I rozwój nowego systemu kierowania i finansowania badań, rozwój współpracy z zagranicą, było możliwe tylko dzięki autonomii uczelni. Autonomia jest podstawą wolności badań i kształcenia. Wolność badań i swoboda głoszenia poglądów tkwią u podstaw kultury akademickiej w naszym kraju i bez zagwarantowania autonomii uczelni ich dalszy rozwój stałby się niemożliwy.

więcej

Problemy związane z działaniami na rzecz dywersyfikacji studiów

Nietrudno zauważyć, że w zapoczątkowanym w latach sześćdziesiątych wielkim ruchu reformatorskim w krajach Europy Zachodniej główna batalia toczyła się o uniwersytety, tradycyjnie trzymające się klasycznych wzorców kształcenia akademickiego i zachowujące w pozostałych sferach aktywności rozległą autonomię. Próby ukierunkowania ich działalności edukacyjnej na potrzeby społeczne, zwłaszcza rynku pracy, musiałyby oznaczać poważne ograniczenia dotychczasowych uprawnień. Wyrazem dążeń w tym kierunku stała się postępująca do połowy lat osiemdziesiątych centralizacja zarządzania edukacją w tych krajach – racjonalne planowanie i kontrola, które objęły WT zasadzie wszystkie dziedziny funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego: od zasad przyjęć na studia, akredytacji kursów, finansowania preferowanych kierunków’ badań, aż do polityki kadrowej. Instrumentem skutecznie w tym celu wykorzystywanym przez rządy był przydział środków na popierane kierunki pracy uczelni2.

więcej

Wybór cech pracownika akademickiego

W wyniku analizy wewnątrzuczelnianych zróżnicowań między przedstawicielami różnych dyscyplin kolejny raz okazało się, iż najwyraźniej występują one w uniwersytetach. Najwięcej charakterystycznych tendencji wystąpiło wśród przedstawicieli nauk matematyczno- przyrodniczych. Po pierwsze, najwięcej osób spośród nich wskazało na uczciwość w badaniach i eksperymentach jako na jedną z najważniejszych cech pracownika akademickiego (76%): na drugim miejscu znalazły się nauki humanistyczne (60%) i społeczne (61%): na trzecim – nauki prawne (43%) i ekonomiczne (43%). Po drugie, przedstawiciele nauk matematyczno-przyrodniczych (30%) i nauk ekonomicznych (31%) częściej niż reprezentanci pozostałych dyscyplin uznali, że najważniejszą cechą jest umiejętność współżycia z ludźmi. Po trzecie, wśród przedstawicieli nauk matematyczno-przyrodniczych najmniej osób uznało za ważne: odwagę wypowiadania swojego zdania (29%) oraz tolerancję dla odmiennych poglądów (25%).

więcej

Szkolnictwo wyższe w Polsce

Zjawiska, które wywołały zainteresowanie jakością kształcenia w państwach Europy Zachodniej mają miejsce również w Polsce. Jednakże – inaczej niż w krajach, w których następowały one po sobie w dużym przedziale czasu – u nas, ponad 20 lat później, zaistniały prawie równocześnie, w ciągu 3-4 lat. W ten sposób, o ile systemy oceny jakości kształcenia funkcjonujące w niektórych krajach od połowy lat osiemdziesiątych odnoszą się do struktur wcześniej ukształtowanych, o pewnym poziomie stabilności, u nas tworzeniu się nowego ładu edukacyjnego towarzyszą dyskusje nad modelem szkoły wyższej przyszłości i – równocześnie – nad kryteriami oszacowywania rezultatów dokonujących się przemian.

więcej

Szkoła Główna Handlowa

Autorka informuje o przeprowadzonej w Szkole Głównej Handlowej reformie organizacyjnej i programowej. Zamierzeniem grupy pracowników uczelni przygotowujących reformę jest stworzenie nowoczesnej uczelni ekonomicznej kształcącej kadry dla potrzeb gospodarki rynkowej. Podstawą zmian jest zniesienie wydziałów i stworzenia jednowydziałowej uczelni, w której kompetencje w sprawach dydaktyki przekazane są senatowi. Rezygnuje się z formalnej przynależności studentów do wydziałów i kierunków studiów. Powołano już (dwa roczniki studentów uczą się już wg nowego systemu) Studium Podstawowa – jednolite programowo dla wszystkich studentów – wprowadzając jednocześnie możliwość swobodnego wyboru wykładowców wszystkich przedmiotów. Kolejne semestry to Studium Dyplomowe, oparte na powszechnym indywidualnym toku studiów. Studenci z pomocą konsultantów kierunkowych lub tutorów będą samodzielnie konstruować swoje programy studiów. Minima kierunkowe składają się z przedmiotów obowiązkowych dla danego kierunku, przedmiotów ograniczonego wyboru oraz ogólnouczelnianej oferty przedmiotów swobodnego wyboru. Cała oferta dydaktyczna uczelni zawarta jest w katalogu SGH.

więcej